Her dinde kutsal kabul edilen dünyanın en eski şifa kaynağı zeytinyağını her gün tüketmek için çok neden var.
Her insanın, yaşam kalitesi, daha da önemlisi sağlığı üzerine uzun uzadıya kafa yorması gerekiyor. Alınacak birtakım önlemlerin beraberinde, özellikle de günlük beslenme alışkanlıklarını bu yönde düzenlemek kritik önem taşıyor.
Çünkü sağlık ve beslenme arasında çok sıkı bir bağ var. İster konunun uzmanı ister tamamen yabancısı olsun, ‘sağlık’ denilince hemen herkesin aklına ilk gelen besinler arasında ‘zeytinyağı’ yer alıyor. Ancak şu da bir gerçek ki, zeytinyağının faydası herkes tarafından kabul edilmekle birlikte vücuttaki hangi organ ve sistemlere yararlı olduğu pek bilinmiyor.
* Tekli doymamış yağ zengini
Zeytin meyvesi sadece yüzde 14-15 oranında doymuş yağ içerirken, en az yüzde 84 oranında tekli ve çoklu doymamış yağ ihtiva ediyor. Bunların yüzde 67-73’ünü ise ‘oleik asit’ adı verilen tekli doymamış yağ çeşidi oluşturuyor. Yapılan araştırmalar bu yağ asidinin vücuttaki iltihabı azaltma etkisinin olduğunu ortaya koyuyor.
* Antioksidan deposu
Zeytinyağı yüksek miktarda polifenol içermesi bakımından antioksidan yönünden de oldukça zengin bir içerik barındırıyor. Üstelik, zeytinyağının içerdiği antioksidanların yüzde 100’e yakını vücutta etkin olarak kullanılabiliyor. Bu antioksidanlar biyoaktivite bakımından güçlü olup, vücudun oksidatif strese ve pek çok kronik hastalığa karşı dirençli olmasını sağlıyor.
* Antienflamatuar özelliğe sahip
Vücuttaki enflamasyonu, yani iltihabı önleyici bileşenler içermesi zeytinyağının faydaları arasında gösterilen en önemli özelliklerinden birini oluşturuyor. Aslında antienflamatuar etkilere de antioksidanlar aracılık ediyor. Ayrıca, zeytinyağındaki başlıca yağ asidi olan oleik asidin CRP gibi önemli iltihap belirtilerinin seviyelerini de azaltabileceğini düşündürüyor.
* Felç riskini azaltıyor
Zeytinyağı ve felç riski arasındaki ilişkiyi 14 bin kişi üzerinden kapsamlı bir şekilde inceleyen bilim insanları, zeytinyağı tüketenlerin tüketmeyenlere göre çok daha düşük felç riski altında olduğunu belirtiyor. 841 bin kişi üzerinde yapılan araştırma zeytinyağının tekli doymamış yağ kaynakları arasında felç riskini düşüren tek gıda olduğunu ortaya koyuyor.
* Kalp dostu
Zeytinyağı yüzde 0 oranındaki kolesterol içeriğiyle damarlarda pıhtılaşmanın önlenmesine katkı sağlıyor, kötü kolesterolün düşürülmesine yardımcı oluyor, enflamasyonu azaltıyor ve hatta kan basıncını da düşürüyor. Öyle ki, başka bir çalışmaya göre de zeytinyağı, tansiyon problemi olarak kişilerin ilaç ihtiyacını yüzde 48 oranında azaltabiliyor.
* Alzheimerla savaşıyor
Yapılan önemli araştırmalardan biri, zeytinyağındaki bir maddenin beyinde oluşan ve Alzheimer’a yol açan beta-amiloid plaklarını azaltabileceğini gösteriyor. Bir başka spesifik çalışma ise zeytinyağı açısından zengin Akdeniz diyetinin beyin fonksiyonlarının ideal işleyişine fayda sağladığını ortaya koyarak bunu destekliyor.
* Tip 2 diyabet riskini azaltıyor
Hem gözlemsel çalışmalar hem de klinik araştırmalar, Akdeniz diyeti ile birlikte zengin ve düzenli zeytinyağı tüketiminin tip 2 diyabet riskini azaltabileceğini gösteriyor. Bu alanda yürütülen bazı çalışmalarda zeytinyağı, yapılan tespitler üzerine kan şekeri ve insülin duyarlılığına karşı olumlu etkilere sahip bir besin olarak tanımlanıyor.
* Kansere karşı koruyor
Akdeniz ülkelerindeki insanların bazı kanser türlerine yakalanma riskinin daha düşük olması birçok araştırmacıya bunun nedeninin zeytinyağı olabileceğini düşündürüyor. Çünkü antioksidanlar, kanserin önde gelen itici gücü olduğuna inanılan serbest radikallere bağlı oksidatif hasarın azaltmasında rol oynuyor.
* Romatizma şikayetlerini azaltıyor
Zeytinyağı oksidatif stresi azaltması ve enflamatuar belirteçleri iyileştirmesi bakımından romatoid artrit hastalığındaki şikayetlerinin azalmasına yardımcı olabiliyor. Farklı bir araştırma ise zeytinyağının, özellikle de bir diğer güçlü omega-3 kaynağı olan balık yağı ile kullanıldığında bu etkisinin daha da arttığını gösteriyor.
* Antibakteriyel özelliği var
Zeytinyağı zararlı bakterileri engelleyebilen veya öldürebilen birçok besin öğesi içeriyor. Bu bakterilerden birini de midede yaşamakta olan ‘Helicobacter pylori’ oluşturuyor. Test tüpü çalışmaları zeytinyağının bu bakterinin 3’ü antibiyotiklere dirençli olmak üzere 8 türüyle savaştığını gösteriyor.
* Depresyonu hafifletiyor
Çalışmalar, Akdeniz tarzı diyetlerin depresyon sürecini atlatmaya yardımcı olabileceğini öne sürüyor. Bu çalışmalardan birinde, zeytinyağı içeren 12 haftalık bir Akdeniz diyetinden sonra katılımcıların yüzde 30’unda orta ve şiddetli depresyon belirtilerinin hafiflediği kaydediliyor.
* Kemikleri geliştiriyor
2018’de yapılan bir araştırmada zeytinyağı tüketimi yüksek kadınlarda kemik yoğunluğunun arttığı belirtiliyor. Zeytinyağının içerdiği antienflamatuar polifenollerin kemik yıkımını önlemeye ve kemik oluşumunu teşvik etmeye yardımcı olan mekanizmaları tetikleyebileceği düşünülüyor.
* Bağırsakları koruyor
Günde yaklaşık 1.5 yemek kaşığı zeytinyağı tüketmenin bağırsaktaki sağlıklı bakteri popülasyonunun artmasına yardımcı olduğunu belirtiyor. Buna göre, zeytinyağının içerdiği polifenollerin gastrointestinal yolların iltihaplanmasını azaltabildiği ve yararlı bakterilerin büyümesini teşvik edebileceği düşünülüyor.
* Bağışıklığı güçlendiriyor
Her gün 3 yemek kaşığı zeytinyağı tüketmenin vücuttaki yabancı istilacılara saldırmakla görevli T hücrelerinin büyümesini ve aktivasyonunu desteklediğini ortaya koyuyor. Aynı araştırmaya göre, eşit miktarda mısıryağı, tereyağı veya soya fasulyesi yağı tüketmenin böyle bir etkisi bulunmuyor.
