Akıllı telefonlar, sosyal medya platformları ve kısa video içerikleri günlük yaşamın vazgeçilmez parçası haline geldi. Sürekli kaydırıyoruz ama çok azını hatırlıyoruz…
Dijital içeriğin aşırı tüketimi ve gereksiz dijital kirliliğin birikimi uzmanlar tarafından ‘dijital obezite’ olarak tanımlanıyor. Sonsuz kaydırma, dikkat süresinin kısalmasına, uyku bozukluğuna ve yaşam memnuniyetinin azalmasına yol açıyor. Bunun üstesinden gelmek sıkı bir dijital detoks ve ekran süresi için kesin sınırlar belirlemeyi gerektiriyor.
GİDEREK YAYGINLAŞIYOR
Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Nöropazarlama Yüksek Lisans Programı Dr. Öğretim Üyesi Özgün Arda Kuş, dijital obezitenin son yıllarda giderek yaygınlaşan bir sorun haline geldiğini belirterek, “Dijital obeziteyi, kişinin ihtiyaç duyduğundan çok daha fazla dijital içerik tüketmesi ve bu durumun günlük yaşamını olumsuz yönde etkilemeye başlaması olarak tanımlayabiliriz. Sürekli sosyal medya akışında takılı kalmak, kısa videoları kaydırırken zaman kavramını yitirmek ya da gereksiz bilgi tüketimini kontrol edememek bu durumun en yaygın örnekleri arasında” dedi.
ALIŞKANLIĞI SOLLADI
Bugün dijital platformların insan yaşamının merkezinde bulunduğunu belirten Dr. Kuş, “Telefonlar, sosyal medya platformları ve dijital uygulamalar artık hayatımızın odak noktasında yer alıyor. İçerikler çok hızlı, kısa ve sürekli yenileniyor. Bu durum beynin sürekli yeni uyaran istemesine neden oluyor. Özellikle bildirimler, sonsuz kaydırma sistemi ve algoritmalar insanların ekranda daha uzun süre kalmasını hedefliyor. Zamanla kişiler farkında olmadan dijital içerik tüketimini bir alışkanlıktan öteye taşıyabiliyor ve beyin bu durumu haz unsuru olarak nitelendirebiliyor” diye konuştu.
ÇOK GÖRÜYORUZ AZ HATIRLIYORUZ
Aşırı dijital içerik tüketimi beynin dikkat, hafıza ve ödül sistemini doğrudan etkiliyor. Sürekli içerik tüketimi beynin hazza alışmasına neden oluyor. Özellikle kısa videolar ve sürekli değişen içerikler dikkat süresini ciddi şekilde azaltabiliyor. İnsanlar uzun süre odaklanmakta zorlanabiliyor, sabırsızlık hissi artabiliyor. Bu, özellikle gençlerde daha belirgin biçimde görülüyor.
(kutu)
NASIL KURTULURUZ?
Bilgi bombardımanından kurtulmak için uzmanlar ve ruh sağlığı araştırmacıları birkaç uygulanabilir adım öneriyor:
* Dijital diyet: Uygulamalarınızı denetleyin ve acil bir amaca hizmet etmeyenleri kaldırın. Gereksiz e-posta listelerinden aboneliğinizi iptal edin ve yinelenen dosyaları silin.
* Uygulama sınırları: Akıllı telefonunuzun yerleşik araçlarını kullanarak sosyal medya uygulamalarını günde belirli bir süreden sonra kilitleyebilirsiniz.
* Cihazsız alanlar: Uyku kalitesini artırmak ve olumsuz haberlere aşırı maruz kalmayı önlemek için örneğin geceleri telefonları yatak odasından uzak tutmak gibi fiziksel sınırlar belirleyin.
