Kibrit kutusu, gazoz kapağı, serum lastiği, bulaşık eldiveni, hurda bisiklet tekerleği, PVC elektrik borusu, boş yağ tenekesi, kargı… Geçmişte çocukların en değerli hazineleri olan bu nesnelerin ne işe yaradığını bugünün çocukları asla öğrenemeyecek.
VASATİ 40 ÇÖP
‘Çakar çakmaz çakan çakmak Tokai’lerden önce onlar vardı. ‘Kav’, ‘Yak’, ‘Malazlar’… Üzerinde, “Çocuklardan uzak tutunuz” uyarısı ve ‘Vasati 40 çöp’ bilgisi mutlaka bulunurdu. Babaların ceplerinde ya da tüplü ocakların hemen yanı başında yaşarlardı. Boşalınca kutuları çöpe atılsa da çocukların ellerinde dolaşmaya devam ederlerdi. Kimileri boş kutuları kırmadan koleksiyon objesi olarak biriktirir kimileri de kutuların ön ve arka yüzlerini dikkatlice yırtarak küçük kâğıt dikdörtgenler elde ederdi. Bu küçük kâğıt parçaları ile oyunlar oynayıp birbirlerini üterlerdi. Kutu ile oynanan en yaygın oyunda baş ve işaret parmağıyla tutulan kutu dikkatlice düz bir zemine yuvarlanır, dik durursa 2 puan, yan durursa 1 puan alınırdı. Kutusu yere yapışan ise avucunu yalardı.
Oyunlardan bir diğerinde ise duvarda belirlenen bir çizginin üzerine işaret parmağıyla bastırılan kâğıt bırakılır, dönerek yere düşünce altında kalan tüm kağıtlar atanın eline geçerdi.
OYUN BU KAPAĞIN ALTINDA
İçlerinde mantar kaplama bulunan gazoz, soda, bira ve meyve suyu kapakları da kibrit kutusu gibi oyun ganimeti olarak kullanılıyordu. Bunun dışında, sağlam çıkarılan mantar, tişörtün içinden tekrar kapağa yerleştirilerek çok hoş broşlar yapılabiliyordu. Ayrıca, bir çubuğun ucuna katlanarak taşla ezilip ok başlığı olabiliyordu.
ESNEK CAM ÇERÇEVE İNDİRME ALETİ
Serum lastiği ya da bulaşık eldivenlerinin kol kısmından şeritler halinde kesilen lateksler sapan yapımı için biçilmiş kaftandı. Ağaç dallarının uygun yerinden kesilen ‘Y’ biçimli kesime sıkıca bağlanan lastikler, içindeki taşa inanılmaz bir hız veriyordu. Kuş avlamak için yapılan sapanlar, daha çok pencere camı ve teneke kutuların canına okuyordu.
NEFES GÜCÜYLE ÇALIŞAN TÜFEK
Bugün kurban yakalama timlerinin hayvanı uyuşturmak amacıyla ilaçlı ok atmak için kullandıkları tüf tüf, zamane çocuklarının oyuncak silahıydı. İçine küçük kâğıt külahlar yerleştirilen ve nefes kuvvetiyle çalışan tüf tüflerin ana malzemesi ise inşaat çevrelerinde bulunabilen artık PVC elektrik borularıydı. Daha havalı olsun diye uç kısmına nişangah da takılabiliyordu.
UÇURTMAYI KIRMASINLAR
O zamanlar bugünkü gibi hazır uçurtma satılmıyordu. Herkes kendi uçurtmasını yapmak zorundaydı. Dere kenarlarından kesilen kargılardan şeritler elde edilir, bunlar armudi ya da altıgen olacak şekilde ortalarından birbirine bağlanırdı. Gazete kâğıdı ve defter kabıyla kaplanıp kuyruk takılırdı. Ondan sonra ve elini gökyüzü! İpinin götürdüğü yere uç…
TEKER ÇEVİRME
Hurda bisiklet tekerleri tek tekerlekli otomobillerimizdi. Direksiyon olarak kısa bir tahta parçasının kullanıldığı bu araçlar bizi sadece başka mahallelere değil, başka dünyalara da götürüyordu.
FESLEĞENLERİN ‘VİTA’MİNİ
İçindeki nebati susuz yağ bittikten sonra ya pencere, balkon ve bahçelerde çiçeklere yataklık yaparlar ya sokakta top niyetine tepilirlerdi. O sarı ikonik kutuların içine beton dökerseniz çok güzel dumble olurdu.
