Artan nüfus ve uzayan ömür süresi yalnız yaşayan ileri yaştaki kişi sayısını artırdı. Artık büyüklerimizin güvenle ve mutlulukla yaşayacakları konutlar planlamak lüks değil, ihtiyaç haline geldi.
Türkiye’de ve dünyada yaşam süresinin uzaması konut politikalarını ve mimari yaklaşımları yeniden gündeme taşıyor. Artan nüfusla birlikte konut ihtiyacı sayısal olarak büyürken, bu konutların farklı yaş gruplarının değişen ihtiyaçlarına uyum sağlayabilecek biçimde tasarlanması giderek daha kritik hale geliyor.
Uzmanlar, özellikle ileri yaş dönemini de kapsayan ‘yaşlı dostu konut’ yaklaşımının önümüzdeki yıllarda konut üretiminde belirleyici başlıklardan biri olacağına dikkat çekiyor. Buna göre 50 yaş ve üzeri yetişkinlerin yaklaşık yüzde 75’i yaşamlarını mümkün olduğunca kendi evlerinde sürdürmek istiyor. Bu tablo, konut tasarımında yalnızca erişilebilirlik ve güvenlik gibi teknik başlıkların değil, yaşam boyu kullanılabilirlik, bağımsız yaşam ve sosyal bağları koruyan bütüncül bir mimari yaklaşımın önemini artırıyor.
‘Yaşlı dostu konut’’ anlayışı; konutun, bireyin yaşamı boyunca değişen ihtiyaçlarına uyum sağlayabilmesini, farklı yaş gruplarını ayrıştırmadan birlikte yaşamı desteklemesini esas alıyor. Doğru planlanmış bir konut yalnızca fiziksel konfor sağlamıyor; bireyin bağımsız yaşamını sürdürebilmesine olanak tanıyor, psikolojik güven hissini güçlendiriyor ve sosyal kopuş riskini azaltıyor.
Yaş almış bireylerde en sık rastlanan kazalar ev içinde meydana geliyor. Özellikle düşmeler, çarpmalar ve mutfak da yaşanan kesici delici malzemelerle meydana gelen kazalar en sık karşılaşılan kazalar. Kazaların meydana geldiği ev bölümlerinde ilk sırada banyo, tuvalet ve merdivenler geliyor. Kazaları önlemenin en etkili yolu ise evi yaşlıya uygun olarak dizayn etmek.
NELER YAPILMALI?
* Kaygan zeminlere yönelik kaydırmayan paspaslar kullanılmalı.
* Evdeki halılar çok gerekmedikçe kaldırılmalı (eğer kullanılacaksa çok ince halıların tercih edilmeli).
* Koridorlarda duvara sabit tırabzanlar yerleştirilmeli.
* Koridorlara ve yatak odasına sensörlü ışıklar yerleştirilmeli.
* Merdivenlerin basamaklarına kaydırmaz malzeme konulmalı.
* Ev yeterince güneş ışığı almalı, çok yüksek bir katta bulunmamalı, asansör sistemi mutlaka olmalı.
* Mutfak tezgâhı ve klozet yüksekliği kişinin boyuna uygun olmalı.
* Kapı eşikleri olmamalı.
* Aydınlatmalar göz almayan gün ışığı formunda olmalı.
* Koku, duman sensörleri, akıllı kamera sistemleri, hatırlatıcı alarm sistemleri, akıllı robotik sistemler (süpürge, fırın, TV) ve aydınlatmalar kullanılmalı.
* Duvarlar açık renkli olmalı, hatıralarını yad edebileceği duvara asılı portreler asılmalı.
